Dans Magazin
Haberlere dön

SAG-AFTRA'nın Yeni Anlaşması Koreograflar İçin Tarihi Bir Dönüm Noktası Getiriyor

ismail ustundag

SAG-AFTRA'nın Yeni Anlaşması Koreograflar İçin Tarihi Bir Dönüm Noktası Getiriyor
Steven Vargas / dancemagazine.com

Dans dünyasında uzun yıllardır beklenen tarihi bir gelişme bu temmuz ayında somut bir kazanıma dönüştü: SAG-AFTRA; sinema, senaryolu televizyon ve senaryolu dijital yayın projelerinde görev alan koreografları ve yardımcı koreografları resmen temsil etmeye başladı. Sendikanın koreografları kapsayan bu yeni düzenlemesi, Sinema ve Televizyon Yapımcıları Birliği (AMPTP) ile imzalanan ve 4 Haziran tarihinde onaylanan dört yıllık Televizyon/Sinema Sözleşmesi kapsamında yürürlüğe girdi. Sözleşme; pazarlığa tabi ücret standartlarını, emeklilik ve sağlık katkı paylarını ve dinlenme süreleri ile yemek molaları gibi dansçılara sağlanan temel çalışma koşullarını içeriyor.

Elde edilen bu kazanım, dans sanatçılarının ve sendikal örgütleyicilerin yaklaşık bir asırdır sürdürdüğü hak mücadelesinin ve özellikle 2022 yılında kurulan bir emek örgütü olan Koreograflar Birliği'nin (Choreographers Guild) yoğun çabalarının bir neticesi niteliğindedir. Birliğin başkanı Kathryn Burns, bu adımın önemini "Kendi hikâyemizi yeniden yazıyoruz; artık temsil edilmeyen tek grup olduğumuzu söyleyemeyiz. Artık temsil ediliyoruz ve sesimiz duyuluyor" sözleriyle ifade ederek kazanımın eğlence sektöründeki koreograflar için taşıdığı hem pratik hem de sembolik değeri vurguladı.

Sinema ve televizyon alanında çalışan dansçılar, 1992 yılından bu yana SAG-AFTRA koruması altında bulunuyordu. Eski sözleşmelerde dansçıların bir koreograf yönetiminde çalıştığı açıkça belirtilmesine rağmen, koreograflar daha önce dansçı statüsüyle prim kazanmamışlarsa doğrudan hiçbir sendikal güvenceden yararlanamıyordu. Sektördeki bu bariz boşluğun giderilmesi sendikal müzakerelerde uzun bir süreç gerektirdi. SAG-AFTRA Müzik Baş İş Temsilcisi Janée Lynch-Ditmar, AMPTP'nin genellikle yeni bir çalışma kategorisini kolayca tanımadığını ve işverenleri sözleşme kapsamı üzerine müzakere masasına oturtmak için Ulusal Çalışma İlişkileri Kurulu (NLRB) sürecinden geçmek zorunda kaldıklarını ifade etti.

Lynch-Ditmar'a göre 2022'de Koreograflar Birliği'nin kurulması bu hakkın kazanılmasını mümkün kıldı. Bu gelişmeyle birlikte SAG-AFTRA, birliğin etkinliklerine dahil olarak örgütlenme süreçlerine destek sağladı ve sözleşme pazarlıklarının her aşamasında şeffaf bir iş birliği yürüttü. Bu süreçte kazanılan diğer bir kritik başarı ise Kasım 2025'te gerçekleşti; sektör çalışanlarının yıllar süren kampanyasının ardından IMDb koreograflar için ayrı bir jenerik kategorisi açtı. Bu adım, koreografların sektördeki etkisinin yapımcılar tarafından daha net kavranmasına zemin hazırladı.

Geçmişte sendikal temsiliyetin bulunmaması nedeniyle koreograflar çalışma sahasında çoğunlukla tek başlarına mücadele etmek zorunda kalıyordu. Birçok koreograf, sağlık veya emeklilik gibi sosyal hakları elde edebilmek için yönetmenlik veya yapımcılık gibi farklı görevler üstleniyordu. Projelerde ücret pazarlığının yanı sıra uygun prova alanları, ses sistemi ve mola düzeni gibi asgari gereksinimleri dahi yapımcılara bireysel olarak anlatmak zorunda kalıyorlardı. Koreograflar Birliği Başkan Yardımcısı Kyle Hanagami, yeni sözleşmenin sağladığı maddi ve mesleki güvencelerin yanı sıra sanatçılara yalnız bir adada çalışmadıklarını hissettiren büyük bir manevi huzur sunduğunu belirtti.

Koreograflar Birliği İcra Direktörü Steve Sidawi, koreografların eğlence sektöründeki diğer çalışanlar gibi serbest meslek sahibi olduğunu ve her işin potansiyel olarak son işleri olabileceğini belirterek, jenerikte yer alma gibi görünüşte basit unsurların bile kariyer ve maddi refah üzerinde hayati etki yarattığını kaydetti. Yeni sözleşme, SAG-AFTRA üyelerinin yanı sıra sendika üyeliği için çalışan koreografları da koruma altına alıyor.

Sinema ve televizyonda elde edilen bu zafere rağmen süreç henüz tamamlanmış değil. Sözleşme temel hakları sağlasa da koreograflar için telif ve tekrar yayın (residual) ödemelerini içermiyor. Kathryn Burns, AMPTP sözleşmesinin bu alanın sadece tepesini oluşturduğunu; reklamlar, video oyunları, müzik videoları ve büyük turneler gibi sahalarda koreografların hâlen güvencesiz olduğunu hatırlattı. Mücadeleyi devam eden bir bayrak yarışına benzeten Burns, devredilen sopanın çok eski olduğunu ve hedefe bir tur daha yaklaştıklarını belirtti.